Newsletter

Jeśli chcesz być na bieżąco z nowościami na stronie dodaj swój e-mail:

Poradnik - Uczeń - Zdrowie i odżywianie

Gość na gapę - wszawica głowowa

Zdrowie i odżywianie

Problem może dotyczyć każdego, zarówno dzieci, jak i osoby dorosłe. Wszawica dość często kojarzy się z biedą i z brakiem higieny. Tymczasem wszy łapią także dzieci z dobrze sytuowanych rodzin.

Wszawica jest chorobą pasożytniczą, wywoływaną przez stawonogi. Wyróżniamy ich dwa gatunki: wesz ludzką (odpowiada za wszawicę głowową oraz odzieżową) oraz wesz łonową (powoduje wszawicę łonową). Najpowszechniej występuje odmiana głowowa.

Wesz ma zabarwienie szarobiałe. Pasożyt w każdym stadium rozwojowym pobiera krew. Odmiana głowowa bytuje szczególnie u nasady włosów głowy, w okolicy potylicznej, za uszami, a także na karku. Pasożytująca samica składa tam jaja, zwane gnidami, które przyklejają się do włosów warstwą substancji (tzw. cementem), nierozpuszczalną w wodzie i bardzo trudną do odklejenia.

Samica wszy jest pasożytem o długości 2–3 mm. Żyje około miesiąca. W tym czasie składa 100–300 jaj, średnio 8–10 dziennie. Wyklucie z jaj następuje po blisko 3 tygodniach. Pasożyty, które wykluły się z jaj, są widoczne „gołym okiem”, zwłaszcza gdy się przemieszczają. Szybko się rozmnażają.

Rozprzestrzenianie się wszy

Wszy rozprzestrzeniają się bardzo łatwo, przez bezpośredni kontakt z nosicielem bądź przez używanie tych samych grzebieni i spanie w jednym łóżku. Wesz głowową przenoszą tylko ludzie, nie pasożytuje ona na zwierzętach. Można zarazić się nią wszędzie, nawet w zatłoczonym tramwaju czy autobusie!

Letnie kolonie, obozy i ferie zimowe są czasem, gdy wskaźniki zachorowań są najwyższe. Choroba epidemiologicznie ujawnia się wśród dzieci przedszkolnych i szkolnych, a więc od 3. do 15. roku życia. Wystarczy wspólna zabawa i bliskie przytykanie główek.

Wesz „lubi” głowy zarówno czyste, jak i zaniedbane. Nie ma problemów z przemieszczaniem się. Dawniej przeglądu włosów dokonywały higienistki szkolne. Teraz nie można tego zrobić bez zgody rodziców, więc wszawica szybko się rozprzestrzenia. Eksperci ze stacji sanitarno-epidemiologicznych utrzymują, że zachorowalność utrzymuje się od kilku lat na w miarę stałym poziomie.

Dane statystyczne nie są jednak nadzorowane, ponieważ od 1 stycznia 2009 r. (Ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) wszawica nie jest zaliczana do chorób zakaźnych. Tym samym nie ma obowiązku zgłaszania przypadków zachorowań inspektorowi sanitarnemu.

Podstawowymi objawami wszawicy są:

  • drapanie skóry głowy,
  • wszy lub larwy we włosach,
  • wszy na grzebieniu (mokre włosy przeczesujemy bardzo gęstym grzebieniem), 
  • powiększenie węzłów chłonnych w okolicy głowy (szczególnie w przypadku zaniedbanej wszawicy i powikłań bakteryjnych). 

Objawy wszawicy głowowej

Miejsce ukąszone przez wesz czerwienieje, a następnie tworzą się czerwone grudki. Wywołują one silny świąd, a to z kolei potrzebę drapania. Swędzenie, wywołane przez wpuszczone do skóry toksyny, jest naprawdę silne i uporczywe, chory drapie się nawet przez sen.

W wyniku drapania i pocierania powstają nadżerki, strupki i drobne ranki, a nawet przeczosy, które wtórnie mogą zostać nadkażone bakteryjnie. Silny świąd, jak również odnalezienie gnid i zmian na skórze umożliwia rozpoznanie wszawicy.

Gnidy, choć przypominają łupież, są mocno przytwierdzone do nasady włosów i bardzo trudno jest je odkleić. Niestety, białawe jajeczka wszy są słabo widoczne na jasnych włosach. W przypadku zaniedbanej wszawicy tworzy się tzw. kołtun, gdy sącząca się wydzielina i cement sklejają włosy.

Leczenie wszawicy głowowej

W naszym klimacie choroba nie powoduje poważnych konsekwencji. Jest bardziej przyczyną wstydu. Dawniej stosowano różne sposoby walkami z wszami – nacierano głowę octem lub naftą (żeby pasożyty utopić), obcinano też i zgalano włosy (aby wszy nie miały gdzie się ukryć).

Obecnie w aptekach dostępne są bez recepty preparaty przeciwko wszawicy: szampony, żele i kremy. Jednak w przypadku zakażeń bakteryjnych konieczne jest leczenie poprzez terapię antybiotykową pod kontrolą lekarza. Oprócz zastosowania produktów aptecznych należy zachować odpowiednią higienę w mieszkaniu.

Pościel, bieliznę i ręczniki muszą być wyprane przynajmniej w 60 stopniach i wyprasowane gorącym żelazkiem. Ze względu na szybkość i łatwość rozprzestrzeniania się choroby trzeba sprawdzić stan włosów wszystkich domowników. Do dwóch tygodni od rozpoczęcia kuracji należy codziennie kontrolować włosy pod kątem obecności owadów i ich jaj.

Kurację preparatami przeciwko wszawicy warto jest powtarzać, choć szampony są już tak skuteczne, że jednorazowo zabijają także gnidy. Po leczeniu należy zdezynfekować przedmioty do pielęgnacji włosów (grzebienie, szczotki, ozdoby), wygotowując je przez 5 minut lub mocząc w preparacie wszobójczym.

Trzeba również odkurzyć dywany, fotele i kanapy, a rzeczy, których nie można uprać, zamykamy w plastikowej torebce na trzy tygodnie. Bez kontaktu z żywicielem wesz ginie po kilku dniach, ale tak długi okres zamknięcia jest potrzebny na wylęgnięcie się gnid i wyginięcie nowych wszy.

Głowę dziecka powinniśmy kontrolować, szczególnie gdy uczęszcza na zajęcia z rówieśnikami, a także po powrocie z wyjazdów, w których uczestniczy duża liczba dzieci. Należy unikać korzystania z jednego grzebienia, szczotki, ozdób do włosów i nakrycia głowy.

Maluchy do 3. roku życia nie powinny mieć kontaktu ze środkiem owadobójczym, więc wszy i gnidy wyczesujemy specjalnym gęstym grzebieniem. W przypadku trudności z ich usunięciem konieczna jest konsultacja z lekarzem.

Anna Chmielewka

Konsultacja merytoryczna:
dr n. med. Piotr T. Protas,
spec. chorób dzieci, Klinika Pediatrii i Nefrologii
Uniwersyteckiego Dziecięcego Szpitala
Klinicznego w Białymstoku

Zobacz też:

Pozostałe porady

Te, co nie skaczą i nie fruwają

Zdrowie i odżywianie

Wszy lubią, gdy dzieciom zdarza się być na bakier z higieną, dlatego pasożyty na włosach pociech rodzice często odkrywają po ich powrocie z zimowych ferii. Dlatego też po wyjazdach dziecka oraz po otrzymaniu sygnału, że w szkole wystąpił problem wszawicy, powinniśmy odpowiednio zmierzyć się z problemem.

Czytaj dalej
Dziecko z nadwagą – jak zmienić mu dietę?

Zdrowie i odżywianie

Powszechnie uważa się, że dziecko z nadwagi wyrośnie. Niestety, tak nie jest. Aby pomóc mu uporać się z tuszą, która nie bierze się znikąd, należy poznać jej przyczynę i ją zlikwidować.

Czytaj dalej
Problemy z koncentracją a odżywianie dziecka

Zdrowie i odżywianie

Koncentracja - to właśnie dzięki niej nasze myśli stają się bardziej klarowne, a słowa bardziej wyważone. Jest niezbędna do uzyskiwania dobrych wyników w szkole. Ponadto stanowi podstawę sukcesów w życiowych celach. Jak zatem zapewnić naszym pociechom łatwiejszy start i od najmłodszych lat zadbać o właściwą pracę ich mózgu? Skomponować odpowiedni jadłospis!

Czytaj dalej

Polecane produkty

OptiMusss

Zdrowa Kropla Przyjemności! OptiMusss to nowoczesne preparaty musujące zawierające soki owocowe: pomarańczowy, brzoskwiniowy i cytrynowy. Preparaty OptiMusss nie zawierają cukru i mogą być stosowane przez diabetyków. Czytaj dalej

Magazyn dziecko - najlepsza inwestycja

ZIMA | 2017-2018

W najnowszym wydaniu naszego kwartalnika znajdziecie wiele praktycznych porad oraz przegląd nowości z rynku parentingowego!

Tylko 6,90

Poradnik

Noś, tul, kołysz...

Zdrowie i pielęgnacja

Dlaczego dotyk mamy jest ważny dla noworodka – wyjaśnia położna ... Czytaj dalej
Must have mamy i maleństwa

Nasze 9 miesięcy

Już w szkole rodzenia położna namawia was, byście nie zwlekali z pakowaniem ... Czytaj dalej
Zobacz wszystkie