Poradnik - Niemowlak - Zdrowie i pielęgnacja

Stomia u noworodka

Zdrowie i pielęgnacja

Około 75% stomii u pacjentów poniżej 18. roku życia wyłanianych jest w grupie noworodków i niemowląt, a jej wyłonienie ma charakter czasowy. Przyczyny jej wytworzenia mają duży wpływ na dalszy rozwój i pielęgnację dziecka.

Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Gawrych z Katedry i Kliniki Chirurgii Dziecięcej i Onkologicznej PUM w Szczecinie:

Wskazaniem do wykonania stomii w okresie noworodkowym mogą być zaburzenia unerwienia przewodu pokarmowego: wrodzony brak zwojów nerwowych (choroba Hirschsprunga), a zwłaszcza u dzieci przedwcześnie urodzonych – niedorozwój tych zwojów.

Zmiany zapalne jelit, pod postacią martwiejącego zapalenia jelit z perforacją (przedziurawieniem ściany jelita), są także wskazaniem do wykonania stomii.

Czym jest stomia?

Stomia to celowe, chirurgicznie wytworzone połączenie światła jelita z powierzchnią skóry brzucha. W wyniku jej wyłonienia maluszek wypróżnia się właśnie przez stomię. W zależności od miejsca wyłonienia wyróżnia się:

  • kolostomię - połączenie światła jelita grubego ze skórą,
  • ileostomię - połączenie światła jelita cienkiego ze skórą, 
  • urostomię - połączenie światła dróg moczowych bezpośrednio ze skórą lub poprzez jelito cienkie.

Wskazania u noworodków

W okresie noworodkowym przyczyną wyłonienia stomii są przede wszystkim wady wrodzone, takie jak zarośnięcie odbytu, niedrożność jelita cienkiego lub grubego czy kloaka (połączenie dolnych dróg moczowych i końcowego odcinka przewodu pokarmowego).

Wskazania u niemowląt

U niemowląt i dzieci starszych wskazania do wyłonienia stomii są nieco inne niż u noworodków. Zazwyczaj jest to:

  • nabyta niedrożność przewodu pokarmowego, 
  • choroba Leśniowskiego-Crohna, 
  • nowotwory, 
  • ciężkie urazy miednicy z uszkodzeniem odbytu.

    U dzieci starszych i nastolatków stomia zwykle towarzyszy leczeniu nieswoistych zapaleń jelit oraz perforacji jelita z rozlanym zapaleniem otrzewnej.
    Dr Stanisław Paradowski, kierownik Oddziału Chirurgii SPZOZ w Szczecinie: U najmłodszych pacjentów przetoki jelitowe zwykle wyłaniane są czasowo, czyli do czasu kiedy będzie można odtworzyć ciągłość przewodu pokarmowego.

     W pewnym sensie to etap leczenia takiego noworodka, rzadko jest to stomia stała. W większości przypadków istnieje możliwość odtworzenia całości przewodu pokarmowego i normalnego funkcjonowania. 
    Stomie czasowe u dzieci zamyka się w różnym okresie. Jest on zależny od choroby podstawowej, będącej przyczyną wyłonienia stomii u noworodka, i zwykle trwa od 1 miesiąca do 3 miesięcy od jej wykonania. Rzadko zdarza się, że przetoki jelitowe u dzieci wykonywane są na całe życie.

Pielęgnacja skóry

Opieka nad dzieckiem z wyłonioną stomią to trudne zadanie dla rodziców. Wymaga cierpliwości i dokładności, ponieważ jest nowym ujściem treści jelitowej u dziecka. Skóra na brzuszku malucha nie jest przyzwyczajona do kontaktu z tą treścią, dlatego najważniejszą sprawą staje się codzienna pielęgnacja i prawidłowe zabezpieczenie wytworzonej stomii.

Sprzęt stomijny i opatrunek należy zmieniać u dzieci jak najczęściej, ponieważ szczególnie przy stomii wyłonionej na jelicie cienkim łatwo dochodzi do podrażnień i stanów zapalnych skóry wokół przetoki. Sprzęt stomijny, aby nie powodował odparzeń, powinien być szczelnie przyklejony na dokładnie osuszoną skórę.

W razie wystąpienia odparzeń poleca się przed jego założeniem stosowanie pasty osłaniającej lub pierścieni uszczelniających. Jedną z podstawowych czynności pielęgnacyjnych jest kąpiel dziecka (aby nie dopuścić do uszkodzenia skóry wokół stomii, przed kąpielą warto sprawdzić także paznokcie maluszka i w razie potrzeby je obciąć).

Dziecko można kąpać bez woreczka stomijnego. Skórę wokół przetoki należy delikatnie umyć wodą z mydłem i dokładnie osuszyć. Należy unikać dotykania i pocierania wyłonionego jelita. Samą przetokę na czas mycia skóry powinno się osłonić gazikiem. Jeżeli wyłoniony brzeg jelita jest suchy, można delikatnie zmoczyć go ciekłą parafiną.

Następnie przykleja się sprzęt stomijny - otwór w płytce, który przyklejamy do skóry, powinien być dokładnie dopasowany do kształtu i szerokości przetoki. W pozostałych sytuacjach dziecko można kąpać także z workiem stomijnym - mówi prof. dr hab. n.med. Elżbieta Gawrych z Katedry i Kliniki Chirurgii Dziecięcej i Onkologicznej PUM w Szczecinie.

Cenna wiedza o powikłaniach

Problemy mogą pojawić się zarówno w pierwszych dniach po operacji, jak i kilka miesięcy po zabiegu. Powikłania, które mogą wystąpić po operacji to: obrzęk, niedokrwienie z martwicą stomii, przepukliny stomijne, zakażenia rany okołostomijnej.

Błona śluzowa jelita jest bardzo delikatna, dlatego trzeba szczególnie chronić ją przed urazami. W innym wypadku może dojść także do krwawienia ze ściany wyłonionego jelita. Do późniejszych powikłań można zaliczyć odparzenia skóry wokół stomii, rozejście się rany wokół przetoki, zwężenie przetoki czy wypadanie błony śluzowej przetoki.

Codzienna i prawidłowa pielęgnacja dziecka pozwala uniknąć wielu powikłań związanych z wyłonieniem przetoki jelitowej. Podstawą zabezpieczenia stomii jest woreczek stomijny. Źle dobrany sprzęt stomijny i wyciekająca treść jelitowa może być przyczyną podrażnienia skóry wokół stomii, np. pojawienia się wyprysku kontaktowego i alergii.

W wyniku zakażenia i stanów zapalnych następuje zwężenie stomii wokół wyłonionej przetoki, dla którego charakterystyczne jest wydalanie „ołówkowatego” stolca i niepokój dziecka. Powodem do niepokoju dla rodziców może być brak stolca w przetoce lub wzdęcia brzuszka. Mogą one sygnalizować niedrożność jelit.

W przypadku powikłań, z którymi rodzice nie są w stanie sobie poradzić, powinni zgłosić się do pielęgniarki stomijnej lub lekarza prowadzącego dziecko po zabiegu operacyjnym. Kontrole ambulatoryjne z dzieckiem powinny odbywać się co dwa tygodnie lub częściej, w razie konieczności. 

Zobacz też:

Pozostałe porady

Nowe Pieluszki Pampers® Premium Care - tak delikatne, jak dotyk mamy

Zdrowie i pielęgnacja

Tuż po narodzinach dziecko nie widzi wyraźnie i nie potrafi wyodrębnić poszczególnych dźwięków, a głównym zmysłem, z którego korzysta, aby poznać otoczenie jest dotyk. Dlatego najlepszym sposobem na zapewnienie maluszkowi poczucia bezpieczeństwa jest przytulanie i okazywanie czułości. Nowe Pampers Premium Care to najbardziej komfortowe i chroniące skórę maluszka pieluszki od Pampers.

Czytaj dalej
Kluczowe produkty w diecie niemowlaka

Zdrowie i pielęgnacja

Warzywa, owoce, ryby, mięso, nabiał, gluten… Zastanawiasz się, co powinna zawierć dieta twojego dziecka, jeszcze zanim ono skończy roczek? Sprawdź! Dietetyczka Agata Ziemnicka odpowiada.

Czytaj dalej
Kąpiel noworodka - zestaw idealny

Zdrowie i pielęgnacja

Nie wiesz jakich używać kosmetyków do kąpieli noworodka? Mamy dla Ciebie duet doskonały, dzięki któremu skóra Twojego maleństwa będzie dobrze oczyszczona i odpowiednio nawilżona, a włoski lśniące i łatwe do rozczesania.

Czytaj dalej

Polecane produkty

OptiMusss

Zdrowa Kropla Przyjemności! OptiMusss to nowoczesne preparaty musujące zawierające soki owocowe: pomarańczowy, brzoskwiniowy i cytrynowy. Preparaty OptiMusss nie zawierają cukru i mogą być stosowane przez diabetyków. Czytaj dalej

Poradnik

Nowe Pieluszki Pampers® Premium Care - tak delikatne, jak dotyk mamy

Zdrowie i pielęgnacja

Tuż po narodzinach dziecko nie widzi wyraźnie i nie potrafi wyodrębnić poszczególnych ... Czytaj dalej
Bezpieczeństwo jest dziecinnie proste. Foteliki montowane tyłem są o 500% bardziej skuteczne

Pierwsze podróże

Statystyki Komisji Europejskiej1 wskazują, że tylko 4 kraje w Europie ... Czytaj dalej
Zobacz wszystkie