Newsletter

Jeśli chcesz być na bieżąco z nowościami na stronie dodaj swój e-mail:

Poradnik - Mamą być

Dieta do zadań specjalnych: cukrzyca, nadciśnienie, Hashimoto, otyłość

Mamą być

Gdy na świat ma przyjść nasze dziecko, staramy się szczególnie zadbać o to, co jemy. Sprawa się komplikuje, jeśli przewlekle chorujemy. „Co jeść, jeśli mam Hashimoto lub cukrzycę?” – pytają na forach internetowych ciężarne. Któryś z powyższych problemów cię dotyczy? Przeczytaj koniecznie!

Rola diety w przypadku zdrowych ciężarnych jest bardzo ważna, ale w przypadku istnienia chorób przewlekłych przybiera na znaczeniu. Panie chorujące na Hashimoto, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze czy otyłość i będące w ciąży, powinny zwrócić szczególną uwagę na skład diety.

Odpowiednie odżywianie zapewni nie tylko prawidłowy rozwój maleństwa i dobre samopoczucie mamy, ale pozwoli zminimalizować typowe dla danej jednostki chorobowej objawy. Wymogi dotyczące diety stają się bardziej rygorystyczne w okresie ciąży z uwagi na zwiększone zapotrzebowanie organizmu kobiety na składniki odżywcze.

Dieta w ciąży

Hashimoto

Jest to przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy, choroba o podłożu autoimmunologicznym. W normalnych warunkach układ immunologiczny chroni organizm przed zakażeniami, jednak w tym wypadku odwraca się przeciwko niemu.

Nie wiadomo, z jakiego powodu układ immunologiczny niszczy białka tarczycowe, uznając je za wrogie. W większości przypadków choroba Hashimoto prowadzi do niedoczynności tarczycy i poważnych komplikacji, których wynikiem jest niszczenie gruczołu.

Nieleczona lub nieprawidłowo leczona może doprowadzić do rozwoju insulinooporności, a w konsekwencji rozwoju cukrzycy. Choroba ta dotyczy najczęściej kobiet i wymaga leczenia farmakologicznego oraz stosowania odpowiedniej diety.

Towarzyszy jej szereg objawów: obniżony nastrój, senność, wzrost masy ciała, brak chęci do aktywności itp. Z uwagi na obniżone tempo przemian metabolicznych zaleca się wprowadzenie do stylu życia umiarkowanego wysiłku fizycznego.

Organizm zacznie sprawniej spalać energię, a my unikniemy niekontrolowanego wzrostu masy ciała. Dodatkowo sport powoduje wydzielanie w organizmie w większej ilości hormonów szczęścia, poprawiając samopoczucie.

Paniom, które nie mogą ćwiczyć zalecane są regularne spacery. W diecie wskazane jest unikanie substancji mogących dodatkowo działać immunizacyjnie i pobudzać układ odpornościowy do produkcji przeciwciał.

Istnieją doniesienia, że wykluczenie produktów zawierających gluten, a zatem m.in. makaronów i pieczywa z pszennej mąki, kaszy jęczmiennej oraz ciast, pomaga zmniejszyć odpowiedź autoimmunologiczną organizmu i prowadzi do obniżenia poziomu przeciwciał tarczycowych.

Przy prawidłowym leczeniu i kontrolowaniu poziomów hormonów tarczycy nie ma potrzeby wykluczania glutenu, ważne jest natomiast kontrolowanie spożycia węglowodanów (nie więcej niż 55-60% dziennego zapotrzebowania kalorycznego).

Hashimoto może powodować pogorszenie nastroju dlatego w diecie zaleca się spożywanie produktów będących źródłem:

  • magnezu (m.in. kasza gryczana, kakao, sezam, słonecznik, orzechy)

  • aminokwasów, głównie tryptofanu (obecny w pestkach słonecznika, bananach, szpinaku serach białych, nasionach roślin strączkowych)

  • selenu (m.in. orzechy brazylijskie, brokuły, grzyby, cebula)

  • kwasów tłuszczowych NNKT (m.in. w rybach, orzechach, olejach tłoczonych na zimno, oliwie)

    Dieta kobiety w ciąży chorującej na Hashimoto nie musi być niskokaloryczna. Powinna zaspokajać w 100% zwiększone zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze, czyli zalecane jest stosowanie tzw. diety normokalorycznej, przy jednoczesnym kontrolowaniu przyrostu masy ciała. Ważną rolę przy tej jednostce chorobowej odgrywają napoje. Powinny być łagodne: woda, herbaty owocowe, ziołowe, zielone, aby zaspokajać potrzeby organizmu na płyny i jednocześnie przeciwdziałać wystąpieniu obrzęków spowodowanych zatrzymywaniem wody w organizmie.

Cukrzyca

Rolą diety jest utrzymanie bezpiecznego dla dziecka i mamy stężenia glukozy we krwi. Dieta bez względu na typ cukrzycy powinna zawierać węglowodany złożone, być bogata w błonnik pokarmowy, pozbawiona cukrów prostych (sacharozy – to co mamy w cukierniczce, słodyczy, żywności zawierającej dodatek cukrów czy syropów glukozowo – fruktozowych, oczyszczonych produktów zbożowych typu „biała” mąka, ryż czy makaron) i nadmiernej ilość tłuszczów pochodzenia zwierzęcego (smalec, masło, śmietana).

Owoce w diecie cukrzyka mogą stanowić uzupełnienie. Należy uważać na spożywanie owoców, które mają dużo cukrów prostych: banany, gruszki, winogrona i innych bardzo dojrzałych. Im bardziej dojrzały owoc, tym więcej zawiera łatwo przyswajanych węglowodanów i tym szybciej podnosi stężenie glukozy we krwi. Nie zaleca się spożywania w ciąży słodzików.

Dodatek sztucznych substancji słodzących sprawia, że wrażliwość na smak słodki się obniża, powodując, że potrzebujemy więcej słodkości i w dużej koncentracji, aby poczuć zadowolenie. Wykluczenie z diety słodzików i innych substancji słodzących: cukru, miodu, syropów podnosi wrażliwości na smak słodki. Po kilku tygodniach zmniejsza się łaknienie na słodycze, a zwiększa satysfakcja ze spożywania mało słodkich produktów, np. słodyczy przeznaczonych dla diabetyków.

Gdy oczekujemy dziecka bardzo często miewamy tzw. „zachcianki”. Może się zdarzyć, że przyszła mama zapragnie zjeść ciasto. I co wtedy? Opcji jest kilka. Może kupić coś słodkiego z asortymentu słodyczy dla diabetyków. Na rynku dostępne są: czekolady, wafelki oraz ciastka. W smaku są mniej słodkie od tradycyjnych, ale równie smaczne co ich odpowiedniki. Dla pań, które mają czas i ochotę na pieczenie w domu, podsuwam przepis na jabłecznik, który regularnie piekę i który mogą spożywać diabetycy oraz osoby dbające o linię.

JABŁECZNIK NA KRUCHYM CIEŚCIE

Ciasto:

  • 2 szklanki mąki pszennej pełnoziarnistej

  • 1 kostka masła

  • 3 żółtka jaja (w celu uzyskania ciasta o większej kruchości żółtka można ugotować na twardo)

Masa:

  • 2 kilogramy jabłek

  • 2 łyżki cynamonu

Mąkę przesiać, dodać pokrojone masło i żółtka. Połączyć wszystkie składniki, jeżeli nie połączą się można dolać kilka łyżek wody. Włożyć na ok. 30 minut do zamrażalnika. Jabłka obrać ze skóry, zetrzeć na tarce i dusić ok. 10-15 minut na wolnym ogniu, dodać cynamon.

Piekarnik nastawić na 180 st. C. Ciasto wyjąć z zamrażarki, kawałek zostawić na zrobienie kruszonki. Resztę ciasta wyłożyć na spód oraz boki blachy (użyłam tortownicy o standardowych wymiarach), podziurkować widelcem i wstawić do piekarnika na ok. 10 minut.

Wyjąć ciasto z piekarnika, wyłożyć jabłka, na wierzch zetrzeć pozostawiony kawałek ciasta i dopiec jabłecznik w piekarniku ok. 35-40 minut. Przygotowując posiłki, warto zwrócić uwagę na czas gotowania: makaronów, kasz i warzyw. Powinny być ugotowane al dente. Tak przygotowane posiłki nie podnoszą za szybko stężenia glukozy we krwi i przedłużają uczucie sytości. 

Otyłość

Światowa Organizacja Zdrowia zakwalifikowała otyłość do chorób przewlekłych. Jednym z podstawowych sposobów jej leczenia jest zastosowanie niskokalorycznej diety oraz wprowadzenie regularnego wysiłku fizycznego. Jednak ciąża jest okresem, w którym nie zaleca się odchudzania pomimo otyłości. Zaleca się natomiast dbanie o prawidłowy przyrost masy ciała w przedziale 5-9 kg przez 9 miesięcy.

W ten sposób przyszła mama przytyje tyle, ile potrzebuje organizm na wzrost i rozwój dziecka, powiększenie piersi, macicy, wód płodowych i zwiększenie ilości krwi. Po porodzie, w okresie laktacji, organizm mamy będzie pobierał energię na wytwarzanie mleka z diety oraz zapasowej tkanki tłuszczowej. Nie ma więc ryzyka, że mama będzie miała problem z zapewnieniem maleństwu odpowiedniej ilości pokarmu z piersi.

Bardzo ważne jest aby dieta kobiety w ciąży chorującej na otyłość uległa szybkiej zmianie. Powinna ona dotyczyć składu i ilości spożywanych produktów. ilości spożywanych produktów. Przyszłym mamom zmagającym się z otyłością zaleca się:

  • dbanie o regularnie spożywanie 4-5 posiłków dziennie z zachowaniem 3-4 godzinnych przerw,

  • wprowadzenie do diety produktów pełnoziarnistych, warzyw, owoców, wody, chudego nabiału, jaj, strączków, chudego mięsa oraz ryb,

  • wykluczenie z diety: słodyczy, cukru, produktów z „białej” mąki, żywności przetworzonej, napojów słodzonych, produktów fastfood, tłustych mięs.

Przyszła mama nie powinna być w ciąży głodna ani odmawiać sobie jedzenia ulubionych produktów czy potraw. Powinna jednak wprowadzić do diety zamienniki dla niewskazanych produktów. Tym sposobem będzie mogła jeść to, co lubi, ale w zdrowszej wersji. Dzięki temu przyszła mama będzie zadowolona i dziecko, które rośnie w jej łonie będzie czuło to samo. Jak wprowadzać zamienniki? Oto dwa przykłady:

  • Zupa pomidorowa zaprawiana mąką i śmietaną. Proponuję śmietanę zastąpić mlekiem lub greckim jogurtem, a z mąki zrezygnować. Dla uzyskania kremowej konsystencji, z zupy wyjąć marchewkę i pietruszkę, następnie zmiksować je i ponownie dodać do zupy – będzie to naturalny i zdrowszy od mąki zagęstnik.

  • Tradycyjne schabowe Mąkę „białą” warto zastąpić mąką pełnoziarnistą, bułkę tartą zamieniamy na starte orzechy lub płatki migdałowe. Przygotowane kotlety upiec w piekarniku na blasze wyłożonej papierem do pieczenia skropionym oliwą.
     

Nadciśnienie tętnicze

Dbanie o prawidłowe ciśnienie krwi w ciąży jest szczególnie ważne, bo w tym czasie wzrasta ono naturalnie, przez co staje się niebezpieczne dla zdrowia mamy i dziecka. W diecie osoby chorej na nadciśnienie należy ograniczyć spożycie przede wszystkim soli, produktów będących jej znaczącym źródłem, żywności przetworzonej oraz glutaminianu sodu. Sól występuje nie tylko w czystej formie, ale również w ukrytej jako składnik wielu produktów.

Dlatego dokonując zakupów warto czytać etykiety produktów. Z diety należy wykluczyć lub ograniczyć spożycie: pieczywa, serów, wędlin, wędzonych ryb, warzyw konserwowych, gotowych dań w proszku, żywności typu fastfood, chipsów, paluszków, solonych orzeszków. Dodając sól do potraw zmniejszamy dawkę – do ½ łyżeczki dziennie. A ponieważ sól występuje w żywności, można nawet z dodawania jej do potraw zrezygnować.

Alternatywą dla soli są przyprawy i zioła, np. koperek, czosnek, natka pietruszki, kminek, czarnuszka. Poza ograniczeniami, dieta mamy chorującej na nadciśnienie powinna zostać wzbogacona w warzywa i owoce mające działanie obniżające ciśnienie. Należą do nich: banany, żurawina, aronia, cytryna, buraki, pomidory, papryka, rzodkiewki, cebula, czosnek, pietruszka, brokuły, kalafior, szpinak, seler korzeniowy i naciowy. Dodatkowo zaletą spożywana wyżej wymienionych warzyw, jest duża zawartość potasu i witaminy C.

Potas w naturalny sposób obniża ciśnienie, przyśpiesza wydalanie wody i soli z organizmu, a witamina C zapobiega powstawaniu nadmiernych skurczów naczyń krwionośnych. Tłuszcze w diecie powinny stanowić ok. 25-30% zapotrzebowania kalorycznego, dlatego ograniczając spożycie tłuszczów zwierzęcych, do menu należy wprowadzić więcej tłuszczów pochodzenia roślinnego, czyli oleje, oliwy, ziarna dyni, słonecznika, sezam, orzechy czy awokado. Najcenniejsze są spożywane na zimno, zatem można je dodawać do sałatek, sosów czy w przypadku orzechów – chrupać bez obróbki termicznej.

Jak dbać o zdrowie i komponować dietę w ciąży? Zasady ogólne

  • Regularnie spożywać posiłki – najlepiej co 3-4 godziny.

  • Odpowiednio nawadniać łagodnymi napojami: woda mineralna, herbata zielona, owocowa, herbatki ziołowe: rumianek, mięta, pokrzywa; rooibos, kawa zbożowa.

  • Jeść 5 porcji warzyw i owoców, a więc jedną do każdego posiłku.

  • Spożywać produkty zbożowe pełnoziarniste, czyli wyprodukowane z mąki z pełnego przemiału.

  • Spożywać produkty bogate w wapń (mleko i jego przetwory, sardynki, strączki), białko (mięso, ryby, nabiał, jaja, strączki), żelazo (mięso, podroby, jaja, szpinak, strączki), witaminę C. (owoce i warzywa), NNKT (ryby i oleje), kwas foliowy (zielone warzywa),

  • Unikać smażenia na głębokim tłuszczu, zaprawiania zup mąką, stosowania panierek.

  • Unikać jedzenia słodyczy, dań typu fastfood, białego pieczywa, żywności wysokoprzetworzonej, np. zupek w proszku, sosów, dań gotowych, czy produktów będących źródłem dużej ilości sztucznych dodatków: barwników, aromatów, konserwantów.

  • Unikać jedzenia surowego mięsa, wędzonych niepaczkowanych ryb, wędlin; surowych jaj, surowych ryb, serów niepasteryzowanych i mleka niepasteryzowanego – te produkty należy wykluczyć nie z powodu choroby, ale ryzyka jakie niosą w ciąży, czyli zakażenia drobnoustrojami lub zatrucia pokarmowego.

  • Jeść nabiał, dobrej jakości mięso, ryby i jaja.

  • Z tłuszczów wybierać te pochodzenia roślinnego: oleje i oliwy.

  • Dbać o jakość i świeżość produktów, z których przygotowywane są posiłki.

  • Ćwiczyć 3-4 godziny tygodniowo lub codziennie po pół godziny (o ile nie ma przeciwwskazań w ciąży).

  • Dbać o relaks, odpoczynek i dobre samopoczucie

  • Wykluczyć z diety produkty i potrawy, które pogarszają zdrowie i nasilają objawy chorobowe. 

Anna Englisz, dietetyk,
mama kilkumiesięcznej Milenki

Zobacz też:

Pozostałe porady

Odmień dom na wiosnę

Mamą być

Podpowiadamy, jak nie dać się pozimowej szarówce dzięki zmianom w mieszkaniu – od przemalowania ścian po aranżację drobnych dodatków i ozdób.

Czytaj dalej
Zadbane dłonie i stopy

Mamą być

Powiedzieć, że są wizytówką kobiety, to mało, bo zarówno dłonie, jak i stopy najzwyczajniej w świecie ciężko "pracują" dla nas każdego dnia. Należy im się troskliwa opieka.

Czytaj dalej
Wózki do joggingu i przyczepki rowerowe, czyli sprzęt dla aktywnych rodziców

Mamą być

Obecnie coraz więcej osób decyduje się na prowadzenie zdrowego trybu życia - biegamy czy jeździmy na rowerze nie tylko od święta, ale też na co dzień. Pojawienie się na świecie dziecka wcale nie musi oznaczać rezygnacji z tego rodzaju aktywności. Wystarczy poszukać sprzętu, który pozwoli nam uprawiać sport mając malucha przy sobie i zapewniając mu bezpieczeństwo oraz komfort.

Czytaj dalej

Polecane produkty

OptiMusss

Zdrowa Kropla Przyjemności! OptiMusss to nowoczesne preparaty musujące zawierające soki owocowe: pomarańczowy, brzoskwiniowy i cytrynowy. Preparaty OptiMusss nie zawierają cukru i mogą być stosowane przez diabetyków. Czytaj dalej