Newsletter

Jeśli chcesz być na bieżąco z nowościami na stronie dodaj swój e-mail:

Poradnik - Maluch - Zdrowie i odżywianie

Jak postępować z ostrą biegunką u dzieci

Zdrowie i odżywianie

Tekst: Dr n.med. Kinga Kowalska-Duplaga

Sezon wiosenny to okres sprzyjający zachorowaniom na infekcje dróg oddechowych oraz częstszego występowania zakażeń wirusowych przewodu pokarmowego. Szczególnie niebezpieczna u małych dzieci jest ostra biegunka, zwana często grypą jelitową.

Potocznie infekcje jelitowe przebiegające z biegunką określane są przez pacjentów mianem "grypy jelitowej", chociaż z grypą wywołaną wirusami grypy lub paragrypy nie mają nic wspólnego. Dominującymi czynnikami etiologicznymi wywołującymi ostrą biegunkę u dzieci są rotawirusy oraz adenowirusy i caliciwirusy.

Groźne wirusy a ostra biegunka u dzieci

Rotawirusy odpowiedzialne są za 50 do 70 proc. przypadków ostrej biegunki u dzieci do 2 r.ż. Zakażenie nimi rozprzestrzenia się poprzez kontakt bezpośredni: najczęściej drogą fekalno-oralną (i może być przenoszone dalej np. przez skażone ręce i naczynia), kropelkową oraz przez zainfekowaną wodę.

Zachorowanie na biegunkę rotawirusową często ma charakter epidemiczny, powodując zakażenia w skupiskach dzieci, np. żłobkach i przedszkolach. Zwykle ma ono ostry przebieg: objawy utrzymują się przez 3 do 8 dni i mogą doprowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych i znacznego pogorszenia stanu ogólnego dziecka.

Drugim, ważnym czynnikiem etiologicznym ostrej biegunki u dzieci i niemowląt są adenowirusy. Objawy chorobowe dotyczą przewodu pokarmowego i jednocześnie układu oddechowego w postaci nieżytu nosa, zapalenia gardła czy zapalenia ucha.

Zakażenie caliciwirusami przebiega podobnie do infekcji rotawirusowej, chociaż nasilenie objawów jest zwykle mniejsze. Obok ostrej biegunki, u chorych mogą występować krótkotrwałe wysypki.

Jak zapobiec odwodnieniu

Doustny płyn nawadniający Orsalit® o smaku malinowym

Niezależnie od etiologii, w obrazie klinicznym wirusowego zakażenia przewodu pokarmowego dominują wymioty i biegunka, czasami z towarzyszącą gorączką i nieżytem ze strony dróg oddechowych. U części chorych obserwuje się brak łaknienia, bóle lub wzdęcia brzucha.

Na skutek oddawania licznych wodnistych lub półpłynnych stolców oraz wymiotów o różnym natężeniu, dochodzi do odwodnienia i zaburzeń metabolicznych, które mogą wymagać hospitalizacji i nawadniania pozajelitowego.

Im młodsze dziecko lub starszy człowiek, tym większe jest narażenie na szybkie odwodnienie i związane z nim powikłania ostrej biegunki. U dzieci jest to spowodowane większą proporcją powierzchni ciała do objętości płynów ustrojowych i szybszym tempem przemian metabolicznych, a w obu tych grupach mniejszą rezerwą płynową.

Postępowanie w ostrej biegunce wirusowej u dzieci i dorosłych jest objawowe - nie ma leku, który by działał bezpośrednio na czynnik sprawczy zakażenia, natomiast należy dążyć do wyrównania zaistniałych niedoborów wodno-elektrolitowych i utrzymania prawidłowego stanu nawodnienia.

Podawanie doustnych płynów nawadniających to najbardziej fizjologiczna i bezpieczna droga nawadniania.

U wszystkich chorych, którzy są w dobrym stanie ogólnym i prezentują łagodne lub umiarkowane objawy odwodnienia, postępowaniem z wyboru powinno być nawadnianie drogą doustną w oparciu o tzw. doustne płyny nawadniające (DPN), takie jak np. Orsalit. Jest to najbardziej fizjologiczna i bezpieczna droga nawadniania, która może być wykorzystana w każdej sytuacji, bez konieczności zatrzymywania pacjenta w szpitalu.

DPN należy podać od pierwszej chwili wystąpienia objawów biegunkowych. DPN podajemy często, małymi porcjami (w zależności od wieku dziecka: kroplomierzem, łyżeczką lub z kubeczka małymi łykami), gdyż minimalizuje to ryzyko wystąpienia wymiotów. Warto też pamiętać, że chłodny płyn jest lepiej tolerowany i przed podaniem można go schłodzić w lodówce.

Należy pamiętać, że inne płyny (np.: soki owocowe, rosół z kury, coca-cola) mają wysoką osmolarność, dużą zawartość sacharozy i nie posiadają lub mają nieprawidłowe proporcje elektrolitów. Dlatego nie powinny być one stosowane do nawadniania pacjentów, zwłaszcza dzieci z ostrą biegunką.

W zależności od masy ciała zaleca się następujące dawkowanie płynów nawadniających

  • U małych dzieci z wagą do 8 kg podaje się 400 ml DPN w ciągu 3-4 godz., a następnie 50-100 ml po każdych wymiotach lub biegunkowym stolcu. 
  • Maluchy ważące 12-15 kg około 800 ml DPN oraz 100-200 ml DPN po każdych wymiotach lub biegunkowym stolcu. 
  • Osoby dorosłe powinny otrzymać 600-1600 ml DPN w szybkiej fazie nawadniania i 100-200 ml DPN po każdych wymiotach/biegunkowym stolcu.

Pamiętajmy, że w przypadku wymiotów lub ostrej biegunki u małych dzieci poniżej 6 r.ż, nie wolno stosować leków hamujących perystaltykę przewodu pokarmowego. Podanie leków typu Loperamid lub Stoperan nie zastępuje nawadniania! Dostępne leki tego typu są dopuszczone do stosowania u dzieci dopiero po 6 r.ż, ale i wówczas należy zachować daleko idącą ostrożność.

Próba nawadniania doustnego może czasami zakończyć się niepowodzeniem pomimo przestrzegania wszystkich reguł i zaleceń. Dzieje się tak, gdy u chorego występują na przykład bardzo uporczywe, nie ustępujące wymioty. Również ciężkie odwodnienie jest wskazaniem do rozpoczęcia nawadniania dożylnego, które następnie można kontynuować DPN.

Pozostałe porady

Ubranka z bawełny organicznej - dlaczego warto na nie postawić?

Zdrowie i odżywianie

Kupując ubranka dla dzieci, szukamy tych, które uszyte są z bawełny. To najbardziej przyjazny dla skóry materiał, który idealnie sprawdza się w przypadku delikatnej skóry maleństwa - jest naturalny, delikatny, nie wywołuje podrażnień ani alergii. Czy więc istnieje jakikolwiek sens kupowania ubranek z bawełny ekologicznej? Chwilowy trend nakręcany przez projektantów, czy może głębsza ideologia?

Czytaj dalej
Dieta dla dziecka na zimę

Zdrowie i odżywianie

W okresie zimowym sposób spędzania wolnego czasu oraz styl jedzenia w naturalny sposób ulega zmianie i sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej. Zastanawiasz się, co zrobić, by uchronić swoją pociechę przed zbędnymi kilogramami? Zobacz porady naszego dietetyka i dowiedz się, jak skomponować zimową dietę dla dziecka.

Czytaj dalej
Znowu przeziębienie, ból gardła - jak pomóc dziecku

Zdrowie i odżywianie

Pierwsza faza przeziębienia, która zazwyczaj objawia się wodnistym katarem, pokasływaniem, łaskotaniem w gardle to jeszcze moment, kiedy możemy pomóc organizmowi zwalczyć infekcję.

Czytaj dalej

Polecane produkty

Słoneczny Klasyk - trzewiki Emel z linii Roczek

Słoneczny Klasyk - trzewiki z linii Roczek, w którym nosek i pięta wykończone są charakterystycznym dziurkowaniem w stylu hiszpańskim. Czytaj dalej

Magazyn dziecko - najlepsza inwestycja

JESIEŃ | 2016

W najnowszym wydaniu naszego kwartalnika znajdziecie wiele praktycznych porad oraz przegląd nowości z rynku parentingowego!

Tylko 6,90 zł

Poradnik

Kwas omega-3: niezbędny w ciąży i podczas laktacji

Zdrowie przyszłej mamy

W okresie ciąży zapotrzebowanie na energię, podstawowe składniki mineralne ... Czytaj dalej
Przeziębienie w ciąży

Zdrowie przyszłej mamy

Kobiety w ciąży chorują częściej niż przed poczęciem dziecka, zwłaszcza ... Czytaj dalej
Zobacz wszystkie