Newsletter

Jeśli chcesz być na bieżąco z nowościami na stronie dodaj swój e-mail:

Poradnik - Maluch - Zdrowie i odżywianie

Jak postępować z ostrą biegunką u dzieci

Zdrowie i odżywianie

Tekst: Dr n.med. Kinga Kowalska-Duplaga

Sezon wiosenny to okres sprzyjający zachorowaniom na infekcje dróg oddechowych oraz częstszego występowania zakażeń wirusowych przewodu pokarmowego. Szczególnie niebezpieczna u małych dzieci jest ostra biegunka, zwana często grypą jelitową.

Potocznie infekcje jelitowe przebiegające z biegunką określane są przez pacjentów mianem "grypy jelitowej", chociaż z grypą wywołaną wirusami grypy lub paragrypy nie mają nic wspólnego. Dominującymi czynnikami etiologicznymi wywołującymi ostrą biegunkę u dzieci są rotawirusy oraz adenowirusy i caliciwirusy.

Groźne wirusy a ostra biegunka u dzieci

Rotawirusy odpowiedzialne są za 50 do 70 proc. przypadków ostrej biegunki u dzieci do 2 r.ż. Zakażenie nimi rozprzestrzenia się poprzez kontakt bezpośredni: najczęściej drogą fekalno-oralną (i może być przenoszone dalej np. przez skażone ręce i naczynia), kropelkową oraz przez zainfekowaną wodę.

Zachorowanie na biegunkę rotawirusową często ma charakter epidemiczny, powodując zakażenia w skupiskach dzieci, np. żłobkach i przedszkolach. Zwykle ma ono ostry przebieg: objawy utrzymują się przez 3 do 8 dni i mogą doprowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych i znacznego pogorszenia stanu ogólnego dziecka.

Drugim, ważnym czynnikiem etiologicznym ostrej biegunki u dzieci i niemowląt są adenowirusy. Objawy chorobowe dotyczą przewodu pokarmowego i jednocześnie układu oddechowego w postaci nieżytu nosa, zapalenia gardła czy zapalenia ucha.

Zakażenie caliciwirusami przebiega podobnie do infekcji rotawirusowej, chociaż nasilenie objawów jest zwykle mniejsze. Obok ostrej biegunki, u chorych mogą występować krótkotrwałe wysypki.

Jak zapobiec odwodnieniu

Doustny płyn nawadniający Orsalit® o smaku malinowym

Niezależnie od etiologii, w obrazie klinicznym wirusowego zakażenia przewodu pokarmowego dominują wymioty i biegunka, czasami z towarzyszącą gorączką i nieżytem ze strony dróg oddechowych. U części chorych obserwuje się brak łaknienia, bóle lub wzdęcia brzucha.

Na skutek oddawania licznych wodnistych lub półpłynnych stolców oraz wymiotów o różnym natężeniu, dochodzi do odwodnienia i zaburzeń metabolicznych, które mogą wymagać hospitalizacji i nawadniania pozajelitowego.

Im młodsze dziecko lub starszy człowiek, tym większe jest narażenie na szybkie odwodnienie i związane z nim powikłania ostrej biegunki. U dzieci jest to spowodowane większą proporcją powierzchni ciała do objętości płynów ustrojowych i szybszym tempem przemian metabolicznych, a w obu tych grupach mniejszą rezerwą płynową.

Postępowanie w ostrej biegunce wirusowej u dzieci i dorosłych jest objawowe - nie ma leku, który by działał bezpośrednio na czynnik sprawczy zakażenia, natomiast należy dążyć do wyrównania zaistniałych niedoborów wodno-elektrolitowych i utrzymania prawidłowego stanu nawodnienia.

Podawanie doustnych płynów nawadniających to najbardziej fizjologiczna i bezpieczna droga nawadniania.

U wszystkich chorych, którzy są w dobrym stanie ogólnym i prezentują łagodne lub umiarkowane objawy odwodnienia, postępowaniem z wyboru powinno być nawadnianie drogą doustną w oparciu o tzw. doustne płyny nawadniające (DPN), takie jak np. Orsalit. Jest to najbardziej fizjologiczna i bezpieczna droga nawadniania, która może być wykorzystana w każdej sytuacji, bez konieczności zatrzymywania pacjenta w szpitalu.

DPN należy podać od pierwszej chwili wystąpienia objawów biegunkowych. DPN podajemy często, małymi porcjami (w zależności od wieku dziecka: kroplomierzem, łyżeczką lub z kubeczka małymi łykami), gdyż minimalizuje to ryzyko wystąpienia wymiotów. Warto też pamiętać, że chłodny płyn jest lepiej tolerowany i przed podaniem można go schłodzić w lodówce.

Należy pamiętać, że inne płyny (np.: soki owocowe, rosół z kury, coca-cola) mają wysoką osmolarność, dużą zawartość sacharozy i nie posiadają lub mają nieprawidłowe proporcje elektrolitów. Dlatego nie powinny być one stosowane do nawadniania pacjentów, zwłaszcza dzieci z ostrą biegunką.

W zależności od masy ciała zaleca się następujące dawkowanie płynów nawadniających

  • U małych dzieci z wagą do 8 kg podaje się 400 ml DPN w ciągu 3-4 godz., a następnie 50-100 ml po każdych wymiotach lub biegunkowym stolcu. 
  • Maluchy ważące 12-15 kg około 800 ml DPN oraz 100-200 ml DPN po każdych wymiotach lub biegunkowym stolcu. 
  • Osoby dorosłe powinny otrzymać 600-1600 ml DPN w szybkiej fazie nawadniania i 100-200 ml DPN po każdych wymiotach/biegunkowym stolcu.

Pamiętajmy, że w przypadku wymiotów lub ostrej biegunki u małych dzieci poniżej 6 r.ż, nie wolno stosować leków hamujących perystaltykę przewodu pokarmowego. Podanie leków typu Loperamid lub Stoperan nie zastępuje nawadniania! Dostępne leki tego typu są dopuszczone do stosowania u dzieci dopiero po 6 r.ż, ale i wówczas należy zachować daleko idącą ostrożność.

Próba nawadniania doustnego może czasami zakończyć się niepowodzeniem pomimo przestrzegania wszystkich reguł i zaleceń. Dzieje się tak, gdy u chorego występują na przykład bardzo uporczywe, nie ustępujące wymioty. Również ciężkie odwodnienie jest wskazaniem do rozpoczęcia nawadniania dożylnego, które następnie można kontynuować DPN.

Pozostałe porady

Bolesne mleczaki – pomóż dziecku przetrwać ząbkowanie

Zdrowie i odżywianie

Pierwszy ząb pojawia się między 6. a 7. miesiącem życia dziecka. Cały proces kształtowania się mlecznych zębów trwa do 3. roku życia, a ból z nim związany przysparza dziecku i rodzicom niemało stresu. Jak krok po kroku przebiega proces ząbkowania? Jakie są jego objawy i sposoby na złagodzenie bólu?

Czytaj dalej
Gabinet z przymrużeniem oka

Zdrowie i odżywianie

Choć efekty działań dentysty oraz ortodonty bywają spektakularne, związane z wizytami niedogodności i ból zdecydowanie łatwiej jest znieść dorosłym. Młodszym pacjentom przyda się odpowiednia motywacja, przygotowany na przyjęcie najmłodszych gabinet i personel.

Czytaj dalej
Profilaktyka nadwagi i otyłości u dzieci

Zdrowie i odżywianie

Przeciwdziałanie otyłości to proces, który powinien rozpoczynać się już od okresu rozszerzania diety niemowlaka.

Czytaj dalej

Polecane produkty

OptiMusss

Zdrowa Kropla Przyjemności! OptiMusss to nowoczesne preparaty musujące zawierające soki owocowe: pomarańczowy, brzoskwiniowy i cytrynowy. Preparaty OptiMusss nie zawierają cukru i mogą być stosowane przez diabetyków. Czytaj dalej

Magazyn dziecko - najlepsza inwestycja

JESIEŃ | 2016

W najnowszym wydaniu naszego kwartalnika znajdziecie wiele praktycznych porad oraz przegląd nowości z rynku parentingowego!

Tylko 6,90 zł

Poradnik

Biegaj z wózkiem!

Podróże i wyprawy

Pojawienie się na świecie dziecka, jak wielu uważa, wywraca rodzicom świat ... Czytaj dalej
Bolesne mleczaki – pomóż dziecku przetrwać ząbkowanie

Zdrowie i odżywianie

Pierwszy ząb pojawia się między 6. a 7. miesiącem życia dziecka. Cały proces ... Czytaj dalej
Zobacz wszystkie