Ekspert radzi - Ekspert branżowy

Uwaga na kleszcze!

Agnieszka Motyl Ekspert branżowy

Na wakacjach w lesie lub nad wodą trudno uniknąć kontaktu z kleszczami. Co zrobić, by zminimalizować ryzyko ukąszenia? Jak usunąć kleszcza i jak postępować w przypadku ukąszenia? Czy i kiedy warto się zaszczepić przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu? Odpowiadają: lek. med. Agnieszka Motyl - specjalista medycyny rodzinnej i specjalista epidemiologii oraz Magdalena Kalinowska z pionu medycznego Medicover.

kleszcz

Postępuj ostrożnie

Wystarczy przestrzegać kilku prostych zasad, by zminimalizować ryzyko ukąszenia:

  • Wybierając się do lasu lub parku, zadbaj o odpowiedni strój: długie rękawy, długie spodnie, wysokie skarpety, czapka z daszkiem albo kapelusz oraz buty z wyższą cholewką.

  • Stosuj środki odstraszające, które rozpylaj na ubranie i odsłoniętą skórę (z wyjątkiem skóry twarzy). Zaszczep się przed kleszczowym zapaleniem mózgu.

Szczepienie jest najskuteczniejszym sposobem ochrony. By uzyskać pełną ochronę przed okresem aktywności kleszczy, należy zaszczepić się przed ich pierwszym okresem aktywności, który trwa od maja do sierpnia.

Jak usunąć kleszcza?

Pamiętaj!

Kleszcza należy usunąć jak najszybciej po stwierdzeniu jego obecności, samodzielnie lub przy pomocy innej osoby. Nie czekaj na pomoc lekarza lub pielęgniarki, jeśli miałoby to opóźnić usunięcie kleszcza ze skóry. 

Zasady usuwania kleszcza:

  • Mocno uchwyć kleszcza pęsetą, jak najbliżej skóry (zamiast pęsety można użyć specjalnego przyrządu dostępnego w aptece, np. kleszczołapki, pętli do usuwania kleszczy, miniaturowej pompki).

  • Płynnym ruchem wyciągnij go aż do całkowitego usunięcia.

  • Jeżeli w skórze pozostała jakakolwiek część kleszcza - usuń ją igłą (jak drzazgę).

  • Po usunięciu kleszcza zdezynfekuj skórę.

  • NIE smaruj kleszcza tłuszczem, kremem, roztworem alkoholu.

  • NIE szarp, nie ukręcaj, nie rozgniataj kleszcza. Rozerwanie kleszcza zwiększa ryzyko zakażenia zarazkami bytującymi w jego ciele, a pozostawione w skórze narządy gębowe mogą ułatwiać wtórne zakażenia skóry w miejscu przyczepu.

Zgłoś się do lekarza, jeżeli:

  • w okolicy ukąszenia w ciągu 6-60 dni pojawi się rumień o średnicy ok. 5 cm, z centralnym przejaśnieniem (tzw. rumień wędrujący). Zmiana skórna widoczna w pierwszych 6 dniach po ukąszeniu przez kleszcza nie jest rumieniem wędrującym, a z reguły lokalnym stanem zapalnym lub miejscową reakcją alergiczną;

  • pojawią się inne objawy: powiększenie węzłów chłonnych, stany podgorączkowe, bóle głowy, stawów lub mięśni.

Nie ma wskazań do rutynowego podawania antybiotyków po ukąszeniu przez kleszcza ani do badania kleszcza na obecność przenoszonych infekcji. W pewnych sytuacjach lekarz może zlecić diagnostykę w kierunku chorób odkleszczowych, jak również włączyć leczenie na podstawie objawów.

Kleszczowe zapalenie mózgu

To groźna wirusowa choroba. Jednocześnie jest jedyną chorobą przenoszoną przez kleszcze, przed którą możemy się bronić szczepionką (poziom skuteczności oscylujący powyżej 95 proc.). By uzyskać odporność, najkorzystniej jest przyjąć pierwszą i drugą dawkę szczepienia przed sezonem aktywności kleszczy, czyli w miesiącach zimowych.

Druga dawka powinna nastąpić 1-3 miesiące po pierwszej, trzecia w zależności od preparatu - od 5 do 12 lub od 9 do 12 miesięcy od drugiego szczepienia. Trzecią dawkę najlepiej podać w czasie tego samego sezonu aktywności kleszczy lub najpóźniej przed rozpoczęciem następnego sezonu.

Odporność na chorobę zyskujemy już po dwóch dawkach, ale tylko przyjęcie pełnego, trzydawkowego cyklu szczepień gwarantuje jej trwanie przez trzy lata. Po tym czasie wskazane jest przyjęcie dawki uzupełniającej szczepienia i ponowić ją po kolejnych 3-5 latach. Szczepionka podawana jest domięśniowo, najczęściej w ramię lub pośladek.

W szczególnych przypadkach, np. pacjentom ze skazą krwotoczną, preparat może być podany podskórnie. Przed szczepieniem koniecznie należy odbyć wizytę u lekarza internisty, lekarza medycyny rodzinnej, podczas której przeprowadzana jest kwalifikacja do szczepienia.

Wizyty konsultacyjne należy odbyć u pediatry - w przypadku dzieci od 2. roku życia lub u internisty - w przypadku osób dorosłych 

kleszcz na skórze

Szczepienie dla każdego

Jeśli lubisz spędzać czas na łonie natury, szczepienie to dobra profilaktyka. Szczepionka przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu może być podawana dzieciom od ukończenia 1. roku życia i dorosłym.

Ponieważ dzieci i młodzież stanowią duży odsetek chorujących na odkleszczowe zapalenie mózgu, warto pamiętać, by zaszczepić najmłodszych, szczególnie jeśli wyjeżdżają na kolonie, obozy letnie lub praktyki organizowane na łonie natury w okresie letnim.

Nie należy się szczepić, jeżeli mamy do czynienia z ostrą infekcją objawiającą się m.in. gorączką - w takim przypadku należy przełożyć przyjęcie dawki szczepienia do momentu wyzdrowienia.

U części osób zapalenie mózgu może mieć łagodny przebieg i nie dawać od razu widocznych objawów, dlatego wykryć je można dopiero, gdy choroba jest już zaawansowana.

Profilaktycznie warto zaszczepić się przeciwko środkowoeuropejskiemu zapaleniu mózgu, które często obserwowane jest w naszej szerokości geograficznej. Przed podjęciem decyzji o szczepieniu należy skonsultować się z lekarzem i sprawdzić, czy nie występują u nas zdrowotne przeciwwskazania, m.in.:

  • nadwrażliwość na substancję czynną (wirus kleszczowego zapalenia mózgu), którąkolwiek substancję pomocniczą (albumina ludzka, sodu chlorek, disodu fosforan dwuwodny, potasu diwodorofosforan, woda do wstrzykiwań, sacharoza, wodorotlenek glinu uwodniony) lub na substancje wykorzystywane w procesie produkcji i obecne w ilościach śladowych (formaldehyd, neomycyna, gentamycyna, siarczan protaminy);

  • ciężka nadwrażliwość na białko jaja lub inne białka kurze (rekcja anafilaktyczna po spożyciu białka jaja kurzego).














            

Zobacz też:

Pozostałe pytania

Pierwsze stałe zęby dziecka. Czy dbasz o nie właściwie?

Anita Walczak Ekspert branżowy

Pojawienie się pierwszych zębów stałych to ważne wydarzenie w życiu dziecka. To także moment, gdy dla rodziców szczególnie istotne staje się odpowiednie zadbanie o higienę jamy ustnej swojej pociechy. Nie wszyscy dorośli wiedzą jednak, jakie są przyczyny powstawania ubytków oraz, że zęby mogą się nimi nawzajem "zarazić". Z kolei niewiedza połączona z błędami w dbaniu o zdrowie zębów skutkuje tym, że aż 83% dzieci w wieku od 8 do 12 lat miało już leczone ubytki. ¹ Co radzi ekspert, by jak najlepiej zadbać o piękny uśmiech swojej pociechy teraz i w przyszłości?

Czytaj dalej
Mamo, kup mi zabawkę! Jak postępować z agresją u dziecka?

Agnieszka Białecka - Rutkowska Ekspert branżowy

Tupanie nogami, histeryczny płacz i krzyk w odpowiedzi na odmowę kupna słodyczy czy kolejnej zabawki - brzmi znajomo? Agresywne zachowanie u dziecka może być pojedynczym epizodem. Problem pojawia się wtedy, kiedy taka postawa dominuje, a autorytet rodziców maleje do minimum. Jak temu zapobiec? Przedstawiamy porady eksperta.

Czytaj dalej
Jak przygotować dziecko do dbania o zęby podczas wakacyjnych wyjazdów bez rodziców?

Anita Walczak Ekspert branżowy

Kolonie, obozy sportowe i inne formy wyjazdów bez rodziców sprzyjają dziecięcej niezależności. Dotyczy to też wielu codziennych czynności, w tym samodzielnego dbania o higienę jamy ustnej. Aż 73%1 pytanych mam deklaruje, że wie w jaki sposób ich pociecha dba o zęby poza domem. Jednak nie zawsze można mieć pewność, że dziecko robi to prawidłowo. Dlatego warto zapewnić mu możliwie najlepsze wsparcie w tym zakresie - nie tylko na czas wakacyjnych eskapad.

Czytaj dalej
Dlaczego nie należy lekceważyć dbania o zęby mleczne

Kamila Wasiluk Ekspert branżowy

Wady wymowy, zahamowanie wzrostu kości oraz niepotrzebny ból - to tylko niektóre z nieprzyjemnych następstw braku odpowiedniej opieki nad mleczakami malucha. Część rodziców błędnie sądzi, że nie warto przejmować się zębami mlecznymi, skoro i tak wypadną. Ortodonta Kamila Wasiluk z warszawskiego Centrum Medycyny Nowoczesnej Triclinium, autorka bloga Mama Ortodonta, przestrzega przed takim podejściem. Przedwczesna utrata zębów mlecznych, czyli na 3-4 lata przed terminem ich fizjologicznego wypadnięcia, prowadzi do przykrych konsekwencji w dorosłym życiu - stłoczeń zębowych czy różnego rodzaju wad zgryzu.

Czytaj dalej

Zadaj pytanie

Masz pytanie, ale nie znalazłeś odpowiedzi? Zadaj je jednemu z naszych ekspertów.

Nasi Eksperci

  • Agnieszka Motyl

     

     kierownik ds. jakości medycznej z Centrum Medicover, www.medicover.pl
    Przemysław Gogojewicz

    Ekspert branżowy 

    Prawnik www.gogojewicz.pl, www.gogojewicz.blox.pl
    Hanna Wojciechowska

    Ekspert branżowy 

    Psychopedagog, instruktor kynoterapii, zoopsycholog, treser psów.
    Adam Marasek

    Ekspert branżowy 

    Ratownik Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego TOPR w Zakopanem.
    Anna Kuli

    Ekspert branżowy 

    Instruktorka pływania niemowląt ze szkółki Bąbelki Pływają.
  • Urszula Rogalska

    Ekspert branżowy 

    Doradca zawodowy, magistr, pedagog, terapeuta.
    Ekpert firmy EMO-FARM

    Ekspert branżowy 

    Ekpert firmy EMO-FARM
    Ewa Kamińska

    Ekspert branżowy 

    Kierownik Zakładu Farmakologii Instytutu Matki i Dziecka
    Monika Mierzejewska

    Ekspert branżowy 

    Szefowa Działu Senna Baby
    Magdalena Kordaszewska

    Ekspert branżowy 

    Ekspert w dziedzinie zabawek, prowadzi serwis www.zabawkowicz.pl zawierający porady dla kreatywnych rodziców.
  • Magdalena Szczepaniak

    Ekspert branżowy 

    Marketing Specialist Barlinek S.A.
    Piotr Rajnisz

    Ekspert branżowy 

    Właściciel sklepu internetowego e-foteliki.pl.
    Lek. med. Maria Harwat

    Ekspert branżowy 

    Internista z wieloletnim doświadczeniem zawodowym.
    Prof. Zbigniew Szybiński

    Ekspert branżowy 

    Przewodniczący Polskiej Komisji ds. Kontroli Zaburzeń z Niedoboru Jodu
    Marek Tomica

    Ekspert branżowy 

    KOH-I-NOOR Hardthmuth Polska Sp. z o.o.